Een brein met grenzeloze fantasie

Een van mijn favoriete auteurs is Karin van Veldhoven. Een inspiratie voor alle fantasy schrijvers. Karin creëert een fantasy wereld buiten de kaders om. Ze houdt zich niet aan de traditionele regels van dit genre en motiveert zo andere schrijvers om een eigen unieke wereld te bouwen.  

Klik op de cover voor haar boeken.

Wanneer ben jij begonnen met schrijven en herinner je jouw eerste schrijfproject?
Eigenlijk ben ik begonnen met een dagboek. Ik was, denk ik, een jaar of dertien toen ik het boek van Jan Terlouw Briefgeheim las. De hoofdpersoon hield een dagboek bij. Dat heeft mij aangezet om ook een dagboek bij te gaan houden. Eerst waren het beschrijvingen van de belevenissen van de dag. Later heb ik het schrijven vooral gebruikt om mijn gedachten weer te geven, en ervaringen te verwerken. In een moeilijke periode van mijn leven heb ik gedichten geschreven. Na therapiesessies en weektrainingen heb ik de gedichten gebruikt om mijn inzichten te verwerken en vast te houden, zodat ik die later weer eens terug kon lezen. Ik heb daar mijn eigen gedichtenbundel van gemaakt, met tekeningen, en kaarten. 

Ik ben nogal hoog sensitief en vooral als meisje vond ik het moeilijk om die antenne uit te zetten dan wel ten goede van mijzelf te zien. ’s Avonds zat ik dan vol met allerlei beelden die een uitweg nodig hadden. Als opgroeiende puber had ik moeite om mijn weg te vinden tussen de haantjes en hennetjes in de klas. Het is een bodem geweest voor mijn feminisme en strijd tegen onrechtvaardigheid en ongelijkheid. Dit zijn thema’s in mijn boeken. 

Op de MAVO heb ik wel een kortverhaal geschreven over twee vriendinnen die gingen schaatsen en een zakje drop vonden, vastgevroren in het ijs. Mijn hoofdpersonage heette Louise. Als ik toen had doorgezet en minder had geluisterd naar mijn ouders dan had ik waarschijnlijk veel meer geschreven. Ik vond het vak Nederlands ook heel leuk op de middelbare school. Tijdens mijn 2de studiejaar aan de Academie Mens en Arbeid/ studierichting P&O heb ik getwijfeld of ik geen Nederlands zou gaan studeren, maar ik zag mijzelf niet echt voor een klas staan. Ik heb toen de AMA gewoon afgemaakt. Uiteindelijk een prima keuze, want ik heb enorm genoten van mijn werk als HR-adviseur. Het schrijven is wel altijd blijven kriebelen. 

Mijn eerste en echte schrijfproject is De Legende van het Moeras, uitgegeven in eigen beheer in 2017. Als schrijver ben ik een laatbloeier, zou je kunnen zeggen. Voordat dit boek er kwam, heb ik wel allerlei teksten geschreven. Aanzet tot korte verhalen. Een eerste kennismaking met het schrijven van verhalen. Het toelaten van de fantasie en zoeken naar de betekenis ervan en een thema. In mijn begeleiding van mijn kinderen naar volwassen mannen gebruik ik ook veel fantasie en met humor probeer ik hen hun weg te laten vinden.

Door wie of wat word jij geïnspireerd als auteur?
Inspiratie vind ik op verschillende terreinen en op verschillende manieren. Ik hou van oude steden, andere culturen, geschiedenis, new age, Keltische muziek, oudere volkeren, fantasy en SF-films, kunst, en niet te vergeten de natuur. Het lopen door een ruïne van een burcht of een kerk die tegen de rotsen is aangebouwd: als ik me openstel voor de gedachten hier hebben ooit mensen gelopen, gewoond, gegeten, samengeleefd dan kan er een bepaald beeld komen die een aanzet kan zijn voor een personage, een setting of gewoon een los idee. Inspiratie betekent voor mij: open staan voor andere mensen, ideeën etc. en vooral meegaan in de flow die dan komt. 

Ik schrijf young adult. In veel series en films voor kinderen en tieners gaat het over samenwerken, en over je eigen angst heen en stappen zetten, ook bij zware tegenwind. Je bent nooit alleen. Toen dat kwartje viel bij mij, werd ik mij bewust dat samenwerken, overeenkomsten in plaats van verschillen een belangrijke inspiratiebron voor mij is. Ook hier ligt de link met mijn rechtvaardigheidsgevoel. 

Ik word ook geïnspireerd door andere auteurs: 
– Tolkien, de grondlegger van de fantasy. Alles is mogelijk. 
– Leigh Bardugo geeft mij het inzicht in het creëren van personages. Jouw gouden tip!
– Erica James inzicht: Keep it simple. Kill your darlings.
– Charlotte Brönte: haar doorzettingsvermogen en het geloof in haar eigen verhalen
– Paul van Loon: hoe schrijf je een pakkende dialoog? 
– Tosca Menten: vooral de humor in haar boeken. Zij schrijft wel voor een jongere lezer, maar ze laat me beseffen dat hulp van anderen en humor kinderen én tieners helpt/ ondersteunt in het leven. Ik vind dat ook een fantasy held niet alles zelf hoeft te doen, dat kan ook niet. Je hebt anderen nodig om je doel te bereiken. 
– Ursula Poznanski: momenteel lees ik het boek Erebos. Vooral haar vlotte schrijfstijl. Moderne taalgebruik van de jongeren passend in een boek dat zich afspeelt in onze tijd, en tegelijkertijd in een fantasy sfeer omdat Nick, de hoofdpersoon, met zijn gecreëerde personage in een game terechtkomt. Heel verfrissend. 

Waarom fantasy? 
Ik heb heel veel fantasie en ben verzot op de settings van elfen, dwergen, de queeste, een geheim genootschap etc. Ik hou van de spanning, de uitdaging die de hoofdpersoon aan moet gaan, het zoeken naar wie is je echte vriend en de tegenslagen die overwonnen worden. Fantasy geeft mij de inner-strength om te blijven geloven in wat ik doe. Het is voor mij ook altijd een vluchtheuvel geweest als jong meisje. Een wereld waarin ik de heldin was en voor niemand bang. Het gaf mij de hoop dat ikzelf ook sterk was. Nu wil ik vooral lekker schrijven, mezelf onderdompelen in de sfeer, de setting etc. om een goed verhaal te schrijven, dat technisch goed in elkaar zit en lekker leest. 

Ik schrijf vooral om kinderen en tieners een mogelijkheid te geven te zoeken naar de eigen fantasie. En een vlucht uit de eigen werkelijkheid. Dat fantasie niet kinderlijk is, maar een inspiratiebron is van creatie, magie en het vinden van de eigen identiteit. Het leren dat je als tiener alles kunt en dus zelf het vermogen hebt datgene te doen wat je heel graag doet. Ook tegen de wens/verwachtingen ingaan van ouders en familie bijvoorbeeld lezers weten heus wel dat het boek fantasy is, maar even uit de wereld van vandaag is wel lekker.

Jij hebt best unieke personages. Hoe kom jij aan de ideeën voor het creëren en ontwikkelen van jouw personages? 
Ik ben me niet bewust dat mijn personages uniek zijn. Ik ga gewoon met ze op reis en leer ze graag kennen. Sta voor ze open en laat ze hun eigen weg gaan. Soms schaaf ik bij, omdat er dan te veel nieuwe personages komen of ze doen/zeggen dingen die niet (meer) passen. Dus ik stuur wel degelijk. 

De kern van mijn auteurschap is het creëren van de personages. Niet de setting, de queeste of de problemen. Een verhaal wordt gedragen door de mensen die erin zitten. Voor mij is het een ziel die tot leven komt en met die ziel verbind ik mij. Ieder personage herbergt ook een deel van mijn persoonlijkheid. Mijn kwaliteiten, mijn talenten maar ook zeker mijn schaduwzijdes. Het is een bewust maar ook onbewust creatieproces. Ik verwerk persoonlijke ervaringen in mijn verhaal. Mijn herinneringen worden gevuld door wat ik toen voelde, rook, zag, proefde, denk ik. Ik weet vaak niet meer wat er is gezegd, maar wel hoe de sfeer was en hoe ik me daarbij voelde. Soms kan ik dan de pijn, verdriet, blijdschap nog ervaren, niet helemaal natuurlijk, maar wel de kern. Ook het huidige politieke klimaat in Nederland en ver daarbuiten zijn een inspiratie. En dan vooral de motieven, drive, onderlinge verhoudingen vind ik interessant. Hoe komt dat Rutte toch eventueel een Rutte IV regering zou mogen formeren? 

Op het moment dat ik de hoofdpersoon voor me zie: kleding, uiterlijk, gedrag, dan komt veelal ook een naam op. Het geven van een naam doe ik heel bewust. De naam moet passen bij het karakter van mijn personages. Zo ben ik me ook bewust van mijn eigen voorkeuren en dat ik de neiging heb om voor de held en zijn club uit te wijken naar meer Keltische en Noord-Europese namen. Dat Yasir kwam, was een fijne wending, omdat ik het belangrijk vind dat iedereen held kan zijn, ongeacht de naam en het uiterlijk. Bovendien vind ik Yasir lekker klinken en past zijn naam bij de jongen: niet bang, vrijgevochten en lief. In mijn huidige manuscript komt een personage voor die ik echt niet mag: Morris en toch laat ik hem erin, omdat hij me duidelijk maakt, dat ook hij er mag zijn. In de laatste hoofdstukken pakt hij het podium en dat had ik niet verwacht en toch doet hij het. En past die actie ook bij hem: egoïstisch en verslaafd als hij is, gaat hij er met de buit vandoor. 

Als een manuscript af is, begint het proces van schrappen en herschrijven. Dat is een taai proces en soms moet je als auteur meedogenloos zijn. Vooral tijdens het schrijven van De Legende van het Moeras heb ik keiharde keuzes moeten maken. Dit personage wel en die niet (meer). Tijdens het schrijven van mijn manuscript over Yasir was het gemakkelijker, omdat ik mijn fantasie beter kan beteugelen en kan kanaliseren. Personages komen tot leven zodra de drijfveren en het doel helder is. Waarom is een persoon een slechterik en waarom is een andere held?

Mijn leven zelf is een onuitputtelijke bron van inspiratie en kennis. Schrijven is, vind ik, ook psychologie, mensenkennis en invoelend vermogen. Mensen en kinderen die ik ken en wat ze zeggen, sla ik op en ik observeer ook veel, en probeer vooral zonder oordeel. Het creëren en ontwikkelen van een personages komen tot stand doordat ik de tijd neem om na te denken over hun daden, drijfveren en keuzes. Schrijven is ook niet-schrijven en een verhaal even laten liggen om later weer verder te gaan. Afstand nemen. Research doen. In mijn huidige manuscript komen enzies voor, een panterachtig dier. Ik heb videootjes gezien op Youtube over panters. Wat doen ze als ze bang zijn, tevreden, angstig of vechten. Hoe klinkt hun mauw, tjirp, krijs etc.? Omdat ik afstand neem, nadenk over het commentaar van mijn redacteur is ook duidelijker geworden wat ik moest doen met Kyran, de vriend van Yasir. Zijn positie in het verhaal en zijn groei krijgt nu een betere plek in het verhaal. 

Wat vind jij het moeilijkste en het makkelijkste aan schrijven? 
Het moeilijkste
– In het begin vond ik het moeilijk dat lezers, die het genre fantasy niet goed kennen of die het schrijven zien als leuke hobby, kritiek hadden op De Legende van het Moeras. Hun vooringenomen verwachtingen waren uitgekomen, want ze hadden fouten gelezen of niet begrepen waar het boek precies overging of ze vonden er te veel personages in zitten. En dat kwam natuurlijk allemaal door mij. De gesprekken met jou en andere schrijvers hebben ervoor gezorgd dat ik meer afstand neem en gewoon doorga met het schrijven. 
– Promotie en verkoop van mijn boeken is het verlengde van bovenstaande. In het begin vond ik dat heel moeilijk. Nu heb ik hier meer maling aan en doe gewoon mijn ding. Hulp en geloof van anderen in mijn boek en mijzelf zijn zeker tot steun en stimulans!
– Het opbouwen van de spanningsboog en toewerken naar de climax en het plot. Zorgen voor momenten van rust en ontspanning. Ik vermoed dat mijn eigen fantasie en dynamiek hier een bottleneck zijn. Ik heb zoveel fantasie en vind het zelf ook lastig om rust te pakken dat dit onbedoeld toch ook in mijn personages zit. Oefening baart kunst en is dit probleem op te lossen door meer met een technisch oog het manuscript te lezen. Het is dan ook fijn dat een redacteur het werk van feedback voorziet. 

Het makkelijkste
– Het schrijven zelf. Mijn kistje van fantasie is altijd bereid om een vastgelopen verhaallijn op een andere manier weer in te vullen.
– Tijd en discipline. Doordat ik nu voltijds kan schrijven is tijd geen enkel probleem meer. Idem voor discipline, ik hou van schrijven en mijn personages. Dus het is heerlijk om tijd met ze door te brengen. Mijn thuisfront is alleen maar blij voor me. Dus ik kan lekker mijn gang gaan. 
– Loslaten, creëren, research doen, afstand nemen, feedback verwerken. Met andere woorden het werken aan je manuscript

Naast fantasy, welke andere genre zie je je ook schrijven?
Ik ben een fantasy schrijver. Misschien ooit een scifi roman, maar geen feel good, thrillers of historische romans of een familieroman. Of voor jongere lezers. Fantasy past bij wie ik ben. Ik kan me wel voorstellen dat ik een fantasy roman ga schrijven voor volwassenen.

Je schrijft standalones. Heb jij ook gedacht om ooit een serie te schrijven en waar zou deze dan over gaan? 
Mijn huidige manuscript wordt een duologie. Deel 1 is bijna af. Finetunen en de laatste 2 hoofdstukken. In deel 2 is nu het idee dat Morris is geteleporteerd naar onze wereld. Yasir en zijn vrienden moeten samen naar onze wereld. Yasir wordt verliefd en raakt op drift. Het meisje op wie hij verliefd wordt, hoort in het kamp van de slechteriken. Zijn vrienden volgen allerlei aanwijzingen en gaan op pad om die aanwijzingen te volgen. Yasir gaat wel mee en uiteindelijk wordt hij op tijd wakker en herinnert zich zijn opdracht. Ook het panterachtige dier komt weer terug. Ze gaan naar Egypte en Zuid-Spanje. Dit is een eerste idee, en het kan zomaar zijn dat het hier toch helemaal niet overgaat, zodra het eerste hoofdstuk is geschreven. Er is ook een idee dat in deel 2 Saol of Layan de hoofdpersonage wordt. Dat is ook leuk: een meisje is een heldin. 

Een serie ligt wel in mijn ambitie. Zoiets als de Grijze Jager of Broederband van John Flanagan. Een serie vraagt veel ervaring van de schrijver, omdat er dan voldoende over moet blijven in een boek om een vervolg te schrijven. Bovendien moet ik dan nog verbinding blijven hebben met de personages in mijn huidige manuscript. De personages moeten zelf een uitdaging hebben of een ontwikkeling doormaken die een volgend deel rechtvaardigen. Als schrijver wil ik een gevarieerd aantal thema’s, diverse settings en personages aanbieden aan lezers en niet een bepaald thema uitkauwen. Uiteraard kan in een serie de personages telkens in een nieuw land terechtkomen en zit daarin de variatie. Maar er verschijnen soms ook andere personages op bijvoorbeeld in een kortverhaal die interessant zijn om uit te werken, met weer hun eigen karakter. Dus ik leg geen druk op mijzelf en laat het vooral gebeuren. 

Waar gaat jouw volgende boek over?
Dat zou dan boek 4 worden. Zo ver ben ik nog niet. Ik heb wel allerlei teksten liggen die wel een eerste hoofdstuk zouden kunnen zijn van een verhaal. 

Je hebt net besloten om verder te gaan als voltijd schrijver. Hoe bevalt dit? 
Dit bevalt prima. Zowel voor mijn gezondheid, gezin en ambitie! Auteur zijn is een droom en het is heel fijn dat ik dit nu kan en mag doen. Binnenkort heb ik een gesprek met een ondernemerscoach om mijn bedrijfsidee te bespreken. Ik kijk erg uit naar dit gesprek en blijf vooral in mijn creatieflow. Ook als ik zou moeten besluiten dat ik toch een reguliere baan beter voor mij zou zijn. Ik wil mij niet nu al vastleggen. Hoe meer ik mezelf vastleg hoe minder de kwaliteit van de creaties en ideeën. 

Heb je nog tips/ adviezen voor startende auteurs?
– Gewoon lekker beginnen en vooral genieten van het schrijven zelf, het creëren.
– Concentreer je op je werk en durf iets anders te doen dan wat andere verwachten. Toen ik mij realiseerde dat Tolkien alles al verzonnen heeft, heb ik de voorwaarde het moet origineel zijn losgelaten. 
– Je schrijft voor lezers, niet voor redacteuren van een uitgeverij. Dus laat het technisch schrijven los en alle regels waar een fantasy verhaal aan zou moeten voldoen! 
– Denk goed na: wil je je boek uitgeven via een uitgeverij of doe je het zelf? Mijn ervaring is: schrijven is ondernemen. Dus investeringen doen qua geld, tijd, energie persoonlijke drive en ambitie etc. Uitgeverijen zijn kritisch, omdat heel veel mensen schrijven en iedereen is trots op het eigen werk, maar ook een uitgeverij vraagt om investeringen door een auteur zelf. Een boek van een auteur met een netwerk aan lezers zal sneller worden uitgegeven dan een schrijver die die groep (nog niet) heeft. Ook als je besluit zelf uit te geven, zorg dat je geld hebt. Geld is een voorwaarde om je boek verkocht te krijgen aan promotie, redactie, drukken, etc. 
– Zoek een redacteur waar je een klik mee hebt en die ervaring heeft met het redigeren van fantasy manuscripten. Fantasy is een aparte wereld, zo apart dat niet iedereen er feeling mee heeft. Voorkom dat je in discussies belandt met een redacteur die alleen maar zegt: “maar dat kan helemaal niet!” Dat is dodelijk voor je verhaal. Een goede redacteur kent de valkuilen en weet hoe hij/zij moet redigeren en waar je de bocht uit vliegt met je fantasie. 
– Last but not least: lees zelf veel fantasy, gewoon voor de fun en om te leren van andere schrijvers. Schrijven leer je gaandeweg. Oefenen, oefenen en nog eens oefenen. Praten met andere schrijvers, zoek een fijne schrijfcoach, lekker lawaai maken op social media. Het hoort er allemaal bij!